چرا كودك از خوردن امتناع مي كند و چه بايد كرد؟

امتناع كودك از خوردن ممكن است به دلايل زير باشد:

• فعاليت زياد و در نتيجه خستگي
• فعاليت كم و در نتيجه كمتر گرسنه شدن
• نخوابيدن
• كم بودن فاصله بين تنقلات با غذاهاي اصلي
• اظهار نظر مبني بر دوست نداشتن غذا توسط بزرگترها.

اما در عين حال اين امر ممكن است وسيله اي باشد كه كودك مي خواهد عدم وابستگي و استقلالش را نشان دهد. اين خود بخشي از مراحل تكامل اوست. والدين اگر هيجان زده باشند و به كودك فشار بياورند سبب كندي جريان ترشح معده كودك و مانع از هضم غذاي وي مي شوند. بعلاوه كودك از توجه والدين لذت مي برد و مي آموزد كه امتناع از خوردن، يكي از راه هاي جلب توجه آنان است. كودك معمولا غذاي بخصوصي را براي مدتي دوست دارد و بعد ممكن است به غذاي ديگري علاقه نشان دهد. يعني كودك غذايي را كه تا ديروز دوست داشت و مي خورد، امروز از خوردنش امتناع مي كند. در اين مورد، والدين با تغييراتي از قبيل تغيير در درجه حرارت و يا نوع پخت، يا شكل غذا (به عنوان مثال دادن شير گرم يا سرد، دادن تخم مرغ آب پز يا نيمرو و... ) و تعريف و تمجيد از غذا مي توانند آن را مورد پسند و دلخواه كودك كنند. اگر كودك باز هم از خوردن امتناع كرد، والدين بايد صبور باشند و كودك را به اجبار وادار به خوردن نكنند و پس از تمام شدن غذا، بشقاب او نيز با ساير بشقاب ها برداشته شود. بدين ترتيب هم كودك ياد مي گيرد كه زمان صرف غذا نامحدود نيست و هم باعث مي شود در وعده غذايي بعد، به اندازه كافي گرسنه باشد و غذا بخورد. نتايج مطالعات نيز نشان داده است كه دريافت انرژي هر كودك از يك وعده غذايي به وعده ديگر بسيار متفاوت است ولي كل انرژي دريافتي روزانه بطور قابل توجهي ثابت است. بدين معني كه معمولا كودك كمبود كالري و مواد مغذي در يك وعده را، در وعده بعد جبران مي كند. لذا وظيفه والدين انتخاب و ارائه مواد غذايي مغذي و مناسب است.

اگر كودك به خوردن بعضي از غذاها علاقه نشان نمي دهد چه بايد كرد؟

اگر كودك علاقه كافي براي خوردن بعضي از انواع غذاها را ندارد مادر بايد آن غذا را به روش هاي مختلف درست كند تا همان ماده غذايي با مزه و طعم جديد مورد استفاده كودك قرار گيرد و اگر باز هم از خوردن امتناع كرد مي توان از جانشين هاي آن ماده غذايي استفاده نمود.

بعضي از مادران شكايت دارند كه كودكشان گوشت تكه يا تخم مرغ نمي خورد و يا شير كم مي خورد و يا شيريني زياد طلب مي كند. در زير چند پيشنهاد براي راهنمايي اين مادران اورده شده است.

براي كودكاني كه گوشت تكه اي نمي خورند:

• بهتر است گوشت را به قطعات بسيار كوچك و ريز تقسيم كنيد كه به خوبي پخته شود مثلا به صورت حليم گندم درآيد.
• قطعات بسيار ريز گوشت را مخلوط با حبوبات كاملا بپزيد و نرم كنيد. همراه با يك قاشق غذا خوري روغن زيتون و يك قاشق مرباخوري آب ليمو ترش يا آب نارنج تازه به كودك بدهيد.
• گوشت چرخ كرده را به صورت كوفته قلقلي درآوريد يا به صورت مخلوط با گوجه فرنگي بجاي سس روي ماكاروني بريزيد يا كتلت (مخلوط كوشت و سيب زميني و تخم مرغ) به شكل هاي كوچك و زيبا تهيه كنيد و يا به صورت مخلوط با آب گوجه فرنگي و لوبيا و برنج (لوبيا پلو) بپزيد.
• از گوشت مرغ يا ماهي استفاده كنيد.
• اگر كودك هيچيك از انواع گوشت را نمي خورد از جانشين هاي آن استفاده كنيد؛ مثل زرده تخم مرغ، سفيده تخم مرغ، عدس، پنير با بادام يا گردو، لوبيا چيتي پخته شده، بادام زميني بدون پوست، شير و ماست.
• برنج را در آب گوشت يا مرغي كه مي پزيد بريزيد و به صورت كته نرم، با انواع سبزي ها يا عدس ، به او بدهيد.
• كودكاني كه اصلا گوشت نمي خورند بايد از نظر دريافت آهن مورد توجه باشند.

براي كودكاني كه تخم مرغ سفت شده را نمي خورند:

• تخم مرغ سفت شده را با كمي كره يا شير نرم كنيد.
• زرده و سفيده تخم مرغ را بزنيد و داخل سوپ بريزيد و بگذاريد چند جوش بزند.
• زرده و سفيده تخم مرغ را با كمي شير (2 قاشق غذاخوري) مخلوط كرده و در روغن بپزيد (خاگينه)
• سيب زميني پخته شده و تخم مرغ سفت شده را رنده كنيد و به آن كمي كره يا روغن زيتون بزنيد (تقريبا مثل سالاد الويه ولي بدون سس مايونز) يا به آن ماست و روغن زيتون يا كمي شير اضافه كنيد.
• تخم مرغ را بزنيد و با نصف استكان ماست در ته قابلمه اي كه براي او كته درست مي كنيد بريزيد (مثل ته چين)
• ماكاروني را بپزيد، آب كش كنيد، يك تخم مرغ را بزنيد و با يك استكان شير مخلوط كنيد، كمي پنير در آن رنده كنيد و با ماكاروني دم كنيد.
• تخم مرغ را بزنيد و با كمي خامه و آب ليمو به سوپ او اضافه كنيد و بگذاريد بپزد (از مصرف تخم مرغ خام يا نيم پز پرهيز كنيد).

براي كودكاني كه شير مادر يا هيچ شير ديگري را نمي خورند:

• ماست را جانشين شير كنيد و دوغ و ماست را در وعده هاي غذايي كودك بگنجانيد.
• در بعضي از غذاها از شير استفاده كنيد. مثلا آرد و كره و شير را به سوپ اضافه كنيد. ماكاروني و شير و پنير درست كنيد. به كودك شير برنج و فرني بدهيد.
• با شير و كره و پنير و كمي آرد، سس درست كنيد و روي ماكاروني يا روي سبزي هاي پخته شده بريزيد.

براي كودكاني كه سبزي يا ميوه نمي خورند:

• كودكان ممكن است در اين سن يك نوع ميوه يا سبزي را نخورند و نوع ديگر را بهتر بپذيرند. هر كدام را كه بهتر مي خورند بيشتر بدهيد. اما گهگاه سبزي ها يا ميوه هايي را كه نمي خورند باز امتحان نموده و پيشنهاد كنيد.
• سبزي هايي مثل كرفس و هويج را بپزيد (نه خيلي زياد كه له شود بلكه كمي ترد باشد) و بگذاريد كودك آن را با دست بردارد و بخورد.
• سبزي ها را ريز كرده و در سوپ او بريزيد.
• كمي ماست چكيده بر روي سبزي هاي پخته بريزيد يا سبزي را با نان و پنير به او بدهيد.
• اگر ميوه نمي خورد، آن را رنده كرده يا به تكه هاي كوچك تقسيم كنيد و با كمي خامه يا ژله به او بدهيد (مثل سالاد ميوه)؛ يا در تهيه ژله به جاي آب، آب ميوه بريزيد؛ يا ژله درست كنيد و تكه هاي بسيار كوچك ميوه را به ژله اضافه نمائيد (فراموش نكنيد ميوه و سبزي ها را قبل از مصرف خوب شسته و ضد عفوني نمائيد).

براي كودكاني كه شيريني زياد مي خورند:

• چون عادت به خوردن مواد شيرين از كودكي ايجاد مي شود، لذا براي پيشگيري از ايجاد اين عادت بايد:
• خريد شيريني و درست كردن غذاهاي شيرين را كاهش دهيد.
• در غذاهاي شيريني كه استفاده مي كنيد، شكر كمتري استفاده نمائيد.
• مواد شيرين مثل بستني و شكلات را به عنوان جايزه به كودك ندهيد بلكه مقدار كمي از آن را جزو برنامه غذاييش بگذاريد. از عكس برگردان يا برچسب هاي رنگي بعنوان جايزه استفاده كنيد.
• مراقب دندان هاي كودك نيز باشيد و بعد از مصرف مواد شيرين حتما دندان هاي او را مسواك بزنيد.
  

  ---

  
  سلام به همه مامانها
  مانيا دختر من گاهي خوب غذاش رو مي خوره ولي اكثر مواقع بازي در مياره و من در اين صورت زياد اصرار نمي كنم و بعضي مواقع هم خودم تظاهر به خوردن مي كنم بدون اينكه توجهي بهش بكنم بعد از چند لحظه خودش مياد سراغم و به به مي خواد.
   مامان مانيا

  ---

  :. من مادر پسري 14 ماهه هستم .
  من هم با مشكل غدا نخوردن مواجه بودم.ولي يكي دو روز بزنم به تخته خوب ميخوره .اولا غذاهاش رو خوشمره ميكنم ...بچه غداي بي نمك دوست نداره ...بدشم هرچي ميگه اون رو ميدم ..هر وقت هم نخورد و دهنش رو بست ديگه اصرار نميكنم .بچه ها ميخوان ثابت كنن رييس اونا هستن پس منم اطاعت ميكنم و غذا رو جمع ميكنم .حالا خودش مياد سراغم و پوفو ميخواد فكر كنم اگه خدا بخواد ديگه مشكلي پيش نياد.
  
   نرگس

  ---

  :. من مادر دختري 15 ماهه هستم.
  دختر منهم مثل خيلي از بچه هاي ديگه تخم مرغ نمي خوره.اون عاشق برنج,بايد حتما"بلو باشه تا اون غذا بخوره.تا 1 سالگي سوب ميخورد,ولي از وقتي كه غذاي جامد ميدم ديگه سوب نمي خوره,نمي دونم اين حالت موقتي يا نه؟
   بروانه

  ---

  :. من مادر دختري 13 ماهه هستم كه با غذايي و بي اشتهايي كودكم در جدالم همه راه ها را با صبرو حوصله فراوان امتحان كردم . موقع بازي دنبالش راه مي افتم لقمه لقمه مي ذارم دهنش كه تو لقمه دومي تف مي كنه.
  البته بگم خودم هم شاغل هستم كوچولوم تو خونه پيش بابا و مامان بزرگش مي مونه و صبح ها كه كلاً اينطور مي گن كه هيچي نمي خوره.
  عروسكاش را جمع مي كنم يه لقمه الكي به اونها و يه لقمه به مريم.
  هيچكدوم تا حالا جواب نداده. ديگه درمونده شدم.
   مريم

  ---

  :. سلام
  من مادر پسري 19 ماهه هستم تا يكي دو ماه پيش هر وقت كه وقت غذا خوردنش مي شد با ترفند آب بازي و يا بيرون رفتن با كلي تلاش و وقت زياد گذاشتن و ناراحت شدن و صدا بلند كردن به پسرم غذا مي دادم ولي الان ياد گرفته كه پارچه اي كه مي اندازم زود رويش بنشيند و با گفتن به به كو؟ يعني زود بياوريد با قاشق كوچك شروع به خوردن مي كند و من هم همراه قاشقش با قاشق ديگر و يا دستم به او غذا ميدهم. از خوردنش زياد راضي نيستم چون غذا بايد رنگي باشد خيلي خورشت نداشته باشد چرب باشد و من هم بخاطر ذائقه اي كه دارد بيشتر از غذاهاي بدون خورشت مثل عدس پلو و يا لوبيا پلو استفاده مي كنم.
   يزدان

  ---

  :. سلام
  من مادر دختري 20 ماهه هستم.
  تجربه به من هم ثابت كرده نبايد زياد اصرار كرد تا كودك غذا بخورد. دختر من جديدا 3 الي 4 وعده غذاي اصلي مي خورد اما به ميزان زياد...اوايل سعي مي كردم كه هر 4 ساعت يكبار به او غذا بدهم ...اما هم او اذيت مي شد و هم من كلافه و خسته و بعضا عصباني....
  اما وقتي فاصله غذا خوردنش را كمي زياد كردم هم اشتهاي او بيشتر شد و با ميل مي خورد و هم من نه تنها عصباني نمي شوم بلكه احساس بسيار خوبي پيدا مي كنم از اينكه فرزندم تا آخر غذايش را مي خورد...
  فرزند من بعضي از غذاها برايش تكراري مي شود...سيكل غذايي كودك من هفتگي است...يعني معمولا اگر غذايي را اين هفته بهش بدهم هفته ديگر تكرار مي شود... اما بعضي وقتها براي جلوگيري از تكراري شدن بعضي از غذا ها مجبورم دو يا سه هفته در ميان آنها را درست كنم. اينجوري ميل او هم بيشتر مي شود.
   افرا

  ---

  :. اگر كودك شما هنگام غذا خوردن قهر كند واز سر ميز يا سفره دور شود زياد به او اصرار نكنيد چرا كه او يا خود پس از مدتي كه متوجه خودن با اشتهاي اعضاي خانواده شد يواشكي بر مي گردد و اگر به او زياد اصرار نكنيد ساده تر بگم نازش را نكشيد ديگه تكرار نمي كند و پس از مدتي برمي گردد ومشغول مي شود و شما هم لازم نيست خود و ديگران را ناراحت نماييد بدون هيچگونه مشكل و ناراحتي مشكلتان حل مي شود من در بچگي تجربه كردم و شاهد جواب دادن اين راه حل براي خود و برادران وخواهران كوچكم بوده ام اين راه را پدرم و مادرم به كار مي بردند
   حسين پور از پرو - شاهرود