|
|
|
كودكان، حرف زدن را در دو سال اول زندگي خود ياد مي گيرند. كودك شما نيز ياد خواهد گرفت كه از زبان، لبها، سقف دهان و دندانهايي كه در دهان او روييده اند براي توليد صداهاي مختلف استفاده كند؛ او در ماههاي اول و دوم صرفا مي تواند صداهاي ساده اي مانند "اِه" يا "آ" را توليد كند، و كمي پس از آن نيز صداهاي ساده ديگري را كه به اصطلاح "غان و غون" ناميده مي شوند، ايجاد خواهد كرد. كمي بعد، اين صداها تبديل به كلمات واقعي مي شوند: شايد حتي در چهار يا پنج ماهگي، كلماتي مانند "ماما" و "بابا" از دهان او خارج شوند و اشك را به چشمان شما بياورند. از اين زمان به بعد، كودك شما سعي مي كند تا كلمات بيشتري را از بين صحبتهاي شما، همسرتان و ديگر افرادي كه در اطراف او هستند، انتخاب كرده و ياد بگيرد. سپس، در بين يك تا دو سالگي، او به تدريج سعي خواهد كرد تا جملات دو يا سه كلمه اي را ادا كند.
جواب سوال فوق اين است: قطعا! بازي براي رشد اجتماعي، عاطفي، فيزيكي و شناختي كودك اهميت دارد. بازي، روشي است كه كودك بواسطه آن مي تواند اندام خودش و دنياي پيرامونش را بهتر بشناسد و البته براي بازي كردن (خصوصا در سال اول تولد) از هر پنج حس خود استفاده مي كند. او ممكن است با خود فكر كند "وقتي اين را لمس كنم، چه احساسي دارد؟"، "اگر اين را فشار دهم چه صدايي مي دهد؟"، "اگر اين را بكشَم يا آن را هُل بدهم، چه اتفاقي مي افتد؟"، "مي توانم چهار دست و پا به آنجا بروم؟" و "خودم را بالاي اين ميز بكشم؟" .جستجو در محيط اطراف، هسته اصلي بازيهاي كودك را تشكيل مي دهد و البته در ذهن او، هر تجربه اي (حتي پرتاب كردن ظرف آجيل از روي ميز بر زمين)، ارزشمند است! متخصصان رشد هميشه تكرار مي كنند كه: "بازي، كار و شغل كودك است" و البته تميز كردن محيط اطراف پس از بازي كودك، كار و وظيفه پدر و مادرهاست!.
در سال دوم زندگي رشد فيزيكي يعني افزايش قد و وزن كودك قدري كندتر از سال اول است، يعني حدود 5/2 كيلوگرم به وزن او و تقريبا 12 سانتيمتر به طول قد كودك اضافه مي شود (قبل از يك سالگي حدود 7 كيلوگرم به وزن تولد و حدود 25 سانتيمتر به قدش اضافه شده بود) . تكامل مغزي و حركتي در اين فاصله زماني زياد است بطوري كه مغز كودك تا پايان 2 سالگي سريع ترين دوران رشد خود را پشت سر مي گذارد. فرم بدن او نيز نسبت به يك سالگي تغيير فاحشي پيدا مي كند، و بسياري از چربي هاي بدن به ويژه در نواحي پشت، سرين و پاها از بين مي روند و ماهيچه ها محكم تر و قوي تر شده و استخوان پاها كشيده تر مي شود.
پروتئين - ويتامين آ - اسيد فوليك - پتاسيم - ويتامين B1 يا تيامين - كلسيم - سديم - ويتامين B2 يا ريبوفلاوين - يد - آهن حيواني يا Haem - ويتامين D - ويتامين B12يا نياسين - ويتامين C و . . .
يك كودك يك ساله حدود 30 % انرژي، 50% پروتئين، 2% آهن، و 75% ويتامين Aمورد نياز خود را از شير مادر به دست مي آورد. در مورد ساير ويتامين ها و املاح نيز درصدي از طريق شير مادر و بقيه بايد از طريق غذايي كه به كودك داده مي شود تامين گردد تا رشد و تكامل مطلوب او فراهم شود. البته چون تامين مقدار مورد نياز پاره اي از ويتامين ها و آهن از طريق تغذيه با شير مادر و غذا مقدور نيست لذا استفاده از قطره مولتي ويتامين و آهن تا پايان 2 سالگي توصيه مي شود.
به عنوان راهنماي كلي كه شامل 3 غذاي اصلي و 2 ميان وعده مي باشد برنامه غذايي يك كودك دو ساله به شرح زير است:
اشتهاي كودك در زمان هاي مختلف متفاوت است و تحت تاثير عوامل زيادي از جمله ميزان رشد كودك قرار مي گيرد. بنابراين حتي در كودكاني كه در سال اول عمر اشتهاي خوبي هم داشته اند در سال دوم زندگي به نظر مي رسد كه كودك اشتهاي سابق را ندارد و والدين مي گويند كه اشتهاي او كم شده است در صورتي كه اين كاهش اشتها ناشي از كند شدن رشد در اين سن نسبت به سال قبل است.گرچه ممكن است بين كودكان از نظر نوع و ميزان دريافت مواد غذايي اختلاف زيادي وجود داشته باشد و گاهي اوقات از يك وعده تا وعده ديگر و يا از يك روز به روز ديگر فرق كند ولي تحقيقات نشان داده است كه اكثر كودكان و حتي آنان كه مقدار مواد غذايي متغيري دريافت مي كنند انرژي و مواد مغذي مورد نياز خود را از يك غذاي متعادل به دست مي آورند.
بهترين روش براي از شير گرفتن روش تدريجي است كه همراه با عشق و علاقه بوده و هم براي مادر و هم براي كودك بسيار راحت تر است و بدون مشكل و در طي چند ماه اتفاق مي افتد. بنابراين بعد از 2 سال كامل كه كودك از شير مادر بهره مند شده و در روز 5 وعده غذا (سه وعده غذاي اصلي و 2 ميان وعده) مي خورد و مايعات را هم با ليوان مي نوشد مي توان يك تا دو وعده شير پاستوريزه يا آب ميوه را جايگزين شير مادر نمود. در اين زمان نقش مادر آن است كه خود پيشنهاد شير دادن نكند و اگر زماني هم كودك تمايل به شير خوردن داشت از او دريغ ننمايد، به ويژه وقتي كودك بيمار باشد كه فقط اشتها به خوردن شير دارد و غذاي ديگري را تحمل نمي كند.
در اين روش چون از شير گرفتن آرام آرام است مشكلات عصبي، رواني و تغييرات هورموني مادر كه در يكباره از شير گرفتن اتفاق مي افتد بوجود نمي آيد و كودك نيز دچار ضربه رواني نمي شود. به اين ترتيب كودك كم كم علاقه به شير خوردن را از دست مي دهد و
اگر كودك علاقه كافي براي خوردن بعضي از انواع غذاها را ندارد مادر بايد آن غذا را به روش هاي مختلف درست كند تا همان ماده غذايي با مزه و طعم جديد مورد استفاده كودك قرار گيرد و اگر باز هم از خوردن امتناع كرد مي توان از جانشين هاي آن ماده غذايي استفاده نمود. بعضي از مادران شكايت دارند كه كودكشان گوشت تكه يا تخم مرغ نمي خورد و يا شير كم مي خورد و يا شيريني زياد طلب مي كند. در زير چند پيشنهاد براي راهنمايي اين مادران اورده شده است.
شما لازم نيست يك متخصص رشد كودك باشيد تا بتوانيد بهترين زمينه رشد و تكامل را براي كودك خود فراهم كنيد. جديدترين تحقيقات نشان داده اند كه مهمترين فاكتورهاي لازم براي رشد كودك، همان چيزهايي هستند كه ما همواره مي دانسته ايم: عشق، توجه و مراقبتهاي اوليه، مهمترين مواردي هستند كه كودك شما مي خواهد و بدانها نياز دارد. براي كمك به كودك جهت شكوفا كردن حداكثر تواناييهاي بالقوه اش، هشت مورد زير را رعايت كنيد:
بيماري آبله مرغان توسط ويروس واريسلا زوستر (varicella zoster) ايجاد مي شود كه از فردي به فرد ديگر انتقال پيدا مي كند. اگر نوپاي شما تا كنون واكسن آبله مرغان نزده است يا به بيماري آبله مرغان مبتلا نشده است در صورت تماس با فرد مبتلا، امكان ابتلاي وي به اين بيماري بسيار زياد است. نحوه انتقال بيماري از طريق تماس با دست افراد آلوده يا تماس با تاول هاي فرد آلوده است. همچنين تنفس در فضايي كه فرد آلوده بر اثر تنفس يا عطسه، سرفه آلوده به ويروس كرده اند سبب انتقال بيماري مي شود (ويروس در اثر تماس با مستقيم يا مايع تاولها قبل از اينكه شروع به پوسته ريزي بكند، نيز سبب انتقال بيماري ميشود). اگر كودك شما در معرض تماس با ويروس قرار گيرد اغلب 14 روز تا 16 روز طول مي كشد تا دانه ها و جوشهاي چركي ظاهر شود. اگر چه دوره تظاهر بيماري مي تواند بين 10 تا 21 روز نيز طول بكشد.
بيماري كروپ در واقع تورم حنجره (لارنكس) و راه هوايي اصلي (تراكئه) است كه به علل مختلف مانند آلرژي، باكتريها يا محرك هاي داخلي رخ مي دهد و اكثرا عامل آن ويروسها هستند. اكثر اوقات عامل كروپ ويروس پارا آنفلونزا است اما بقيه ويروسهاي دستگاه تنفس مانند آدنوويروسها، ويروس آنفلونزا ، ويروس سرخجه و سرخك نيز مي تواند سبب كروپ شوند. كروپ در بين بچه هاي 6 ماهه تا سه ساله شايع است، اگر چه كودكان در تمام سنين مي توانند كروپ بگيرند. اغلب در ماههاي اول بهار و پائيز رخ مي دهد. اكثر موارد بيماري كروپ جدي نيستند، اما در صورت جدي بودن بيماري نياز به بستري وجود دارد.
عامل سرخك نوعي ويروس بنام پاراميكسوويروس يا paramyxovirus است. وقتي كه فرد مبتلا به سرخك، سرفه يا عطسه كند، ويروس سرخك را توسط ذرات كوچك در هوا پخش مي كند. اين ذرات براي دو ساعت در هوا يا روي سطح اجسام بصورت فعال باقي مي مانند. كودكي كه با اين ذرات تماس داشته باشد، چه از طريق هوا يا اجسام، مبتلا خواهد شد. اگر فرزند شما تا كنون واكسن سرخك نگرفته است يا به بيماري سرخك مبتلا نشده باشد در صورت تماس با فرد بيمار 90% شانس ابتلا به بيماري سرخك دارد. معمولا 18 روز طول مي كشد تا فرد بعد از اينكه در معرض تماس با ويروس قرار گرفت اولين علائم بيماري را نشان داد. بيشترين احتمال سرايت ويروس را به ديگران از فرد مبتلا به ويروس سرخك، 4 روز قبل از بيرون ريختن دانه ها و جوشها و چهار روز بعد از آن است.
اوريون يكي از شايعترين بيماريهاي دوران كودكي است اما با وجود تزريق واكسن MMR، اوريون كمتر ديده مي شود. اكثر مبتلايان را كودكاني تشكيل مي دهند كه يا واكسينه نشده اند و يا واكسناسيون آنها كامل نبوده است. عوارض اوريون نادر است، اما ويروس اوريون مي تواند نواحي ديگر بدن را علاوه بر غدد بزاقي درگير كند. در اينصورت عوارضي مثل التهاب مغز (انسفاليت) يا پرده هاي محافظ مغز و نخاع (مننژيت)، التهاب پانكراس يا كاهش شنوايي، هر چند نادر است، اما گزارش شده است.
يكي از عوارضي كه در بيشتر افراد ترس و نگراني بوجود مي آورد التهاب دردناك بيضه ها يا اوركيت است؛ كه اگر چه نادر است اما مي تواند سبب نازايي در بزرگسالي شود. درگيري و التهاب بيضه ها ناشي از عفونت با ويروس اوريون اگر چه در هر سني ممكن است رخ دهد، اما در پسرهاي كوچكتر از 10 سال معمولا بيشتر ديده مي شود. ابتلا به اوريون در دختران بعد از سنين بلوغ هم مي تواند باعث التهاب مشابهي در تخمدانها شود، اما معمولا موجب نازايي نخواهد شد.
سرخجه يك بيماري تنفسي است كه نسبتا خفيف، اما مسري است. از بعد از همگاني شدن تزريق واكسن MMR طبق برنامه واكسيناسيون كشوري در ايران، بيماري سرخجه كاهش چشمگيري يافته است. اما قبل از اينكه واكسن سرخجه در سال 1969 ساخته شود، سرخجه در بين بچه هاي دبستاني و پيش دبستاني بسيار شايع بوده و اغلب در اواخر زمستان و اوايل بهار ديده مي شد.
كودكي كه به سرخجه مبتلا مي شود دانه هاي پوستي يا بثورات شبيه به سرخك مي زند و ممكن است تب خفيفي هم داشته باشد، اگر چه گاهي يك كودك مي تواند بدون بروز هيچ علامتي هم به سرخجه مبتلا شده باشد.
سرخجه را به نام سرخك آلماني يا سرخك سه روزه نيز مي شناسند، در حاليكه واقعا سرخك نيست و عامل آن ويروسي متفاوت از ويروس ايجاد كننده سرخك است.
در صورت شك به مخملك يا هر نوع عفونت استرپتوكوكي ديگر، بهتر است براي قطعي شدن تشخيص از حلق بيمار نمونه گيري شده و براي كشت فرستاده شود. براي نمونه گيري از يك چوب مخصوص و نازك كه سر آن مقداري پنبه قرار داده شده به نام سواپ استفاده مي شود. بوسيله سواپ مقداري از ترشحات حلق كودك برداشته مي شود و در محل خاصي كشت داده مي شود. براي راحت بودن كودك بهتر است از انواع سواپ هاي بي درد استفاده شود.
در صورت درمان، بهبودي سريع خواهد بود، اگر چه راش ها ممكن است براي چندين روز باقي بماند. از طرفي چندين هفته نيز ممكن است طول بكشد تا تورم لوزه ها و غدد لنفاوي به شكل عادي برگردد.
اگر هر نوع عفونت استرپتوككي بدون درمان بماند، ممكن است


