يكي از وسايل پيشگيري از بارداري براي مدت طولاني است كه مورد تائيد سازمان جهاني بهداشت بوده و در برخي از كشورهاي در حال رشد، يكي از پرمصرف ترين و رايج ترينوسايل پيشگيري از بارداري محسوب مي شوند.
دو نوع آي. يو. دي وجود دارد، در يك نوع مقدار كمي فلز مس و در نوع ديگر پروژستين يا فرم ساختگي هورمون پروژسترون تعبيه شده است. محل اصلي قرار گرفتن آن در حفره رحم است. اين وسايل را در صورت نياز ميتوان تنها پس از يك معاينه پزشكي به كار برد. در ضمن نيازي به تصميم گيري روزانه در مورداستفاده از آنها نيست.دخالت مصرف كننده در نحوه استفاده از آن بسيار ناچيز است.

قرصهاي خوراكي از روشهاي متداول و مطمئن پيشگيري از حاملگي است كه بوسيله
پزشك يا كاركنان بهداشتي درماني تعليم ديده تجويز مي شود. قرصهاي خوراكي تركيبي حاوي دو هورمون ساختگي استروژن و پروژسترون است كه مشابه هورمونهاي طبيعي عمل كرده و سبب ايجاد سيكل منظم قاعدگي مي شوند.

روش جلوگيري از بارداري بصورت اضطراري به مجموعه اي از روشها و تكنيكهايي اطلاق مي شود كه در صورتي كه نزديكي بدون استفاده از يكي از راههاي مطمئن پيشگيري از بارداري انجام شود و يا عليرغم استفاده از يك روش مشخص، اتفاقي مانند پاره شدن كاندوم و يا نظير آن رخ دهد، مي توان از آن استفاده كرد. البته بايد در نظر داشت كه اين روش به هيچ وجه از انتقال بيماريهاي مقاربتي جلوگيري نمي كند.

آيا حامله شده ايد؟ به احتمال زياد تا موعد اولين پريود بعدي يا حتي يكي دو هفته بعد از آن، نشانه خاصي را مشاهده نخواهيد كرد.در صورتي كه در چند ماه اخير وضعيت قاعدگي خود را به دقت زير نظر نداشته ايد، يا اگر پريود شما نامنظم بوده و هر ماه تغيير مي كرده است، ممكن است نتوانيد موعد دقيق قاعدگي بعدي خود را مشخص نماييد. اما اگر برخي از نشانه هاي زير در شما ظاهر شدند و تا مدتي هم پريود نشديد، ممكن است باردار شده باشيد. دقت كنيد كه همه خانمهاي حامله اين نشانه ها را مشاهده نخواهند كرد. در اين حالت مي توانيد از تستهاي حاملگي خانگي استفاده كنيد تا مطمئن شويد!
توجه كنيد كه اين نشانه ها به ترتيب عكس اهميت چيده شده اند و شماره 10 كم اهميت ترين و شماره 1 مهمترين علامت هستند.

براي حامله شدن، زمان بندي دقيق بيشتر از هر چيز ديگري اهميت دارد. اسپرم مي تواند دو تا سه روز زنده بماند، اما تخمك فقط 12 تا 24 ساعت زنده خواهد ماند. براي افزايش احتمال حامله شدن، بايد در حوالي زمان تخمك گذاري، بيشتر از يكبار آميزش داشته باشيد. همچنين نزديكي يك تا دو روز پيش از تخمك گذاري و سپس انجام آميزش مجدد در روز تخمك گذاري نيز مناسب است. در اين حالت، احتمالا تعداد بيشتري از اسپرمهاي سالم در لوله هاي فالوپ، آماده رها شدن تخمك خواهند بود.

اگر در حال اقدام براي حامله شدن هستيد (يا مي خواهيد از حامله شدن جلوگيري كنيد)، بهتر است زمان دقيق تخمك گذاري را بدانيد تا بتوانيد زمان مناسبي را براي نزديكي تعيين كنيد. اكثر خانمها از دستگاههاي پيش بيني كننده تخمك گذاري با موفقيت استفاده مي كنند، زيرا اين دستگاهها مي توانند قبل از آغاز تخمك گذاري، به شما اخطار دهند. اما راهي طبيعي براي احساس آغاز تخمك گذاري نيز وجود دارد: نموداري براي دماي پايه بدن يا BBT خود آماده كنيد و ترشحات دهانه رحم خود را نيز به دقت زير نظر بگيريد.

هرچه زودتر "بهتر غذا خوردن" را آغاز كنيد، احتمال حامله شدن شما افزايش پيدا مي كند. در مردان و زنان (هر دو)، باروري و غذا به هم مرتبط است. شما بايد به استفاده از يك رژيم غذايي متعادل پايبند باشيد تا احتمال حامله شدن و به دنيا آوردن يك فرزند سالم را افزايش دهيد.

تخمك گذاري به زماني گفته مي شود كه يك تخمك (يا در برخي موارد نادر بطور طبيعي بيشتر از يك تخمك) از تخمدان آزاد مي شود و اين زمان را "دوره باروري" در سيكل قاعدگي مي نامند. هر ماه، يك تخمك در درون تخمدان شما به بلوغ مي رسد. هنگامي كه اندازه آن به حد معيني رسيد، تخمك از تخمدان آزاد شده و درونِ لوله هاي فالوپ، به طرف رحم حركت مي كند. اينكه در هر بار، كدام تخمدان يك تخمك آزاد مي كند، نسبتا نامشخص است. آنچه مشخص است اين است كه وظيفه تخمك گذاري در سيكلهاي قاعدگي به صورت منظم و يكي در ميان، بين تخمدانها تقسيم نمي شود.

تعيين اينكه چه مدت طول مي كشد تا يك نفر باردار شود، دشوار است. عواملي مانند سن، سلامت عمومي و سلامت دستگاه تناسلي، زمان آميزش و لقاح، همگي بر احتمال حامله شدن شما تاثير مي گذارند..

تستهاي حاملگي خانگي، وجود يكي از هورمونهاي نشانگر حاملگي به نام "گونادوتروپين جفتي انسان" يا hCG را در ادرار نشان مي دهد. اين هورمون كه توسط سلولهاي جفت توليد مي شود، ابتدا هنگامي كه تخمكِ بارور شده، در رحم جاي مي گيرد (تقريبا شش روز پس از حامله شدن)، در جريان خون شما وارد مي شود. سپس ميزان هورمون hCG در طي هفته هاي بعدي در بدن به سرعت افزايش پيدا كرده و مقدار آن هر دو روز دو برابر مي شود. 14 روز پس از حاملگي (يعني تقريبا همان زماني كه شما انتظار داريد پريود بعدي شروع شود)، برخي از تستهاي حاملگي ممكن است بتوانند اين هورمون را در ادرار شما تشخيص داده و نتيجه مثبت براي حاملگي را اعلام كنند. اما بر خلاف ادعاهاي تهيه كنندگان آنها، اين تستها غالبا آنقدر دقيق نيستند كه بتوانند حاملگي را در اين مرحله تشخيص دهند. در واقع، اگر يك هفته ديگر هم (پس از زماني كه انتظار داشته ايد پريود بعدي آغاز شود) صبر كنيد، مي توانيد اميد داشته باشيد كه نتيجه دقيق تري از اين تستها به دست آوريد.

اين سوالات مي توانند درك شما را در مورد آنچه براي بچه دار شدن بدان نياز داريد، همچنين در مورد مهارتهاي لازم براي موفق شدن در اين امر، افزايش دهد. سعي كنيد پاسخ خود را براي هر كدام از اين سوالات بنويسيد. توجه داشته باشيد كه دقت در مورد هر كدام از اين سوالات، مي تواند به شما كمك كند تا:

اين سوال براي برخي از افراد، ساده ترين سوالي است كه مي تواند مطرح شود: آنها همواره آمادگي آن را داشته اند كه صاحب فرزند شوند، زندگي شان بر همان منوالي مي گذرد كه دوست دارند، و واقعا مي توانند يك كودك را به زندگي خود راه بدهند. اما برخي ديگر ممكن است چندين سال براي آماده شدن جهت ورود يك كودك به زندگي شان تلاش كنند، يا احساس كنند كه پيش از بچه دار شدن بهتر است كمي تمرين كنند. كساني هم هستند كه هيچ وقت به فكر بچه دار شدن نمي افتند. وضعيت شما هرچه كه باشد، حتي اگر مي دانيد كه مي خواهيد بچه دار شويد، باز هم مي توانيد تصميم آگاهانه تري بگيريد.

شما نيز مانند بسياري ديگر، ممكن است دير ازدواج كرده باشيد يا ازدواج دومتان باشد و يا تاكنون خواسته ايد كه از نظر تحصيلي و شغلي به موقعيت تثبيت شده اي برسيد. بعضي زوج ها بعلت نازايي و تا زماني كه تحت بررسي كامل و يا حتي جراحي قرار نگرفته اند، قادر به باردارشدن نبوده اند. به هر دليل كه باشد شما تنها نيستيد و پژوهشگران اعتقاد دارند كه در قرن بيست و يكم تقريبا يك نوزاد از هر 10 نوزاد از مادري متولد خواهد شد كه 35 سال يا بيشتر سن دارد.

مصرف فوليك اسيد كه به آن فولات يا ويتامين B9 نيز گفته مي شود، يكي از موادي است كه سبب پيشگيري از بروز اختلالات در تكامل لوله عصبي در جنين مي شود؛ اتفاقي كه سالانه از هر 1000 بارداري ممكن است يكي را درگير كند. مطالعات نشان مي دهند كه مصرف فوليك اسيد طي بارداري موجب كاهش يا پيشگيري از بروز اختلالات عصبي در جنين مي شود كه ناشي از بسته شدن نامناسب لوله عصبي در اوايل بارداري است. برخي از اين اختلالات عبارتند از : اسپينا بيفيدا ( باز باقي ماندن قاعده مهره ها كه سبب نمايان شدن نخاع و اعصاب مي شود)؛ انانسفالي (عدم وجود مغز و نخاع به صورت مادرزادي)؛ و انسفالوسل (بيرون زدگي مغز داخل حفره اي در جدار جمجمه). در مادراني كه يك ماه پيش از باردار شدن مقدار دوز پيشنهاد شده (400 ميكروگرم روزانه) اسيد فوليك را مصرف كرده و آنرا تا پايان سه ماهه اول ادامه داده اند وقوع اين بيماريها در جنين كمتر گزارش شده است. همين يك دليل كافيست تا هر خانم باردار حتي پيش از بارداري مصرف اين ماده را آغاز كند. به علاوه برخي از مطالعات نيز افزايش احتمال وقوع سقط، شكاف لب يا كام، اختلالات اندامها و انواع خاصي از اختلالات قلبي را در نوزادان مادراني كه به نظر مي رسيده در طول بارداري به اندازه كافي فوليك اسيد مصرف نكرده اند، نشان داده است.

احتمال دارد شما نيز مانند بسياري ديگر زمان زيادي از بزرگسالي خود را صرف اين كرده باشيد كه براي باردار نشدن چه بايد كرد! حال وقت آن رسيده كه فارغ از هر روش جلوگيري از بارداري باشيد. ممكن است لازم باشيد نكاتي را در مورد ترك روش جلوگيري كه اتخاذ كرده بوديد بدانيد؛ بعضي از افراد دوست دارند بدانند بعد از ترك يك روش چه مدت نبايد يا نمي توانند باردار شوند. در اينجا به برخي از اين موارد بر حسب شيوه جلوگيري از حاملگي اشاره مي كنيم:

اغلب زنان زماني متوجه بارداري خود مي شوند كه 1 تا 2 ماه از شروع حاملگي گذشته است و معمولا زماني كه به پزشك خود مراجعه مي كنند 2 يا 3 ماهه باردار هستند. اولين 12 هفته بارداري از اهميت زيادي برخوردار است، زيرا در اين زمان اعضا و دستگاههاي اصلي بدن كودك ساخته مي شوند. پيش از آنكه متوجه بارداري خود شويد و يا به پزشكتان مراجعه كنيد، اتفاق هاي مهم بسياري ممكن است روي دهند. آمادگي براي بارداري به معني آمادگي جسماني و روحي براي بارداري است. در گذشته بيشتر بر بهداشت و سلامتي در طي دوران بارداري تاكيد مي شد اما امروزه اكثر متخصصين معتقدند كه بايد از مدتي قبل از بارداري به سلامت پدر و مادر آينده توجه داشت. آماده كردن اوضاع كلي زندگي و بخصوص بدنتان با سلامت عمومي مناسب مي تواند به شما كمك كند تا يك بارداري لذتبخش و يك كودك سالم داشته باشيد. در اينجا موارد مهمي كه بهتر است پيش از باردار شدن در نظر داشته باشيد ذكر شده است. مي توانيد از آن پرينت بگيريد تا در فرصتهاي مناسب با هم آنرا مرور كنيد.

واقعيت اين است كه شايد در جامعه ما به اندازه كافي در مورد مزاياي ورزش در دوران حاملگي (به شرطي كه متعادل بوده و شما را در خطر ليز خوردن يا افتادن قرار ندهد) صحبت نشده است. در حاليكه فعاليتهايي همچون شنا، پياده روي و آيروبيك سبك، انتخابهاي مناسبي در بارداري هستند.

در برخي شرايط، ورزش كردن در دوران حاملگي ممنوع مي شود تا از سلامتي مادر، كودك يا هر دوي آنها محافظت شود. قبل از آغاز، ادامه يا تغيير برنامه ورزشي خود نظر پزشك يا ماما را جويا شويد. در صورتي كه يكي از موارد زير در مورد شما صدق مي كند، بايد مراقبت بيشتري به عمل آوريد و ممكن است به شما توصيه شود كه در دوران حاملگي ورزش نكنيد:

يك برنامه ورزشي متعادل، عضلات شما را قوي و انعطاف پذير نگه مي دارد و براي آمادگي مراحل زايمان بسيار مفيد است. همچنين ورزش موجب آرامش، كاهش ناراحتيهاي فيزيكي دوران حاملگي از قبيل درد كمر و تهوع صبحگاهي (ويار)، و همچنين آسانتر شدن بازگشت بدن شما پس از زايمان به حالت طبيعي، مي شود. اما اكنون كه حامله هستيد، با محدوديتهايي در ورزش مواجهيد. بدن شما تغيير كرده است: محل مركز ثقل بدن شما تغيير كرده، وزن بيشتري داريد و سريعتر خسته مي شويد. به همين دليل بايد با احتياط بيشتري ورزش كنيد و به دقت وضعيت بدن خود را زير نظر داشته باشيد. در اين صورت، هنگامي كه فعاليت بدني شديد داشته و به وضعيت خطرناك نزديك مي شويد به سرعت از اين مسئله آگاه خواهيد شد.

پياده روي يكي از بهترين ورزشها براي خانمهاي حامله است كه بدون وارد آوردن فشار بيش از حد بر زانو و قوزك پا، وضعيت بدني آنها را در حالت مناسبي نگه مي دارد. اين فعاليت براي تمام 9 ماه حاملگي، سالم و ايمن ارزيابي مي شود و در صورتي كه شما قبلا به طور منظم ورزش نمي كرديد، يكي از آسانترين راههاي آغاز ورزش كردن است.

"ماهيچه هاي كف لگن" گروهي از عضلات بين پاها هستند كه از مقابل استخوان شرمگاهي (در جلوي بدن) تا انتهاي ستون فقرات (در پشت) كشيده شده اند و به نگه داشته شدن مثانه، رحم و روده ها در جاي خود و نيز به ماهيچه هايي كه مقعد، مجاري ادراري و واژن را مي بندند، كمك مي كنند. ضعيف شدن يا آسيب ديدن اين ماهيچه ها، مثلا در نتيجه زايمان، موجب مي شود كه ديگر نتوانند وظايف خود را به خوبي انجام دهند. اين امر ممكن است منجر به بي اختياري ادرار ، كاهش ميزان لذت جنسي هنگام آميزش و همچنين بروز عارضه پايين افتادگي رحم شود. بي اختياري ادرار بدين معناست كه ممكن است در زمان سرفه، عطسه، خنده يا حركات ورزشي، مقدار كمي از ادرار فرد خارج شود. تخمين زده مي شود كه حدودا 25% خانمهاي حامله به اين عارضه دچار مي شوند.

اگر احساس نفخ يا تهوع صبحگاهي داشته باشيد، احتمالا لباس پوشيدن روزانه هم براي شما به اندازه كافي سخت خواهد بود! اما بايد بدانيد كه كمي ورزش و فعاليت، مي تواند انرژي بيشتري به شما ببخشد و احتمالا موجب شود كه احساسي همانند دوران پيش از حاملگي خود داشته باشيد. از آنجا كه ورزش موجب بهبود كشيدگي طبيعي عضلات، قدرت و استقامت آنها مي شود، به شما در تحمل اضافه وزن دوران حاملگي كمك مي كند. شما را براي فشار زايمان آماده كرده و بازگشت بدن شما را پس از زايمان به حالت طبيعي بسيار آسانتر خواهد كرد. قبل از آغاز هرگونه برنامه ورزشي، اطمينان حاصل كنيد كه دستورالعملهاي مربوط به سلامتي و ايمني را رعايت كرده ايد، خصوصا حالا كه حامله هستيد!

تمرينهاي آيروبيك، قلب و ريه هاي شما را تقويت مي كند و كشيدگي طبيعي مناسبي را براي عضلات به ارمغان مي آورد. شما مي توانيد در دوران حاملگي به طور منظم به تمرينهايي بپردازيد كه فشار شديد نداشته باشند (يعني لگد يا پرش نداشته و همواره يكي از پاها بر روي زمين قرار داشته باشد تا از شدت فشار بر روي مفاصل كاسته شود)؛ و با نزديك شدن به پايان دوران حاملگي به تدريج از ميزان تمرين خود بكاهيد.

دويدن آرام مي تواند سريعترين و موثرترين راه براي به فعاليت درآوردن قلب و بدن باشد. همچنين، مي توانيد اين فعاليت را در هر بخش از برنامه روزانه كه وقت كافي داريد انجام دهيد: يك روز كه وقت كافي نداريد 15 دقيقه بدويد، و روز ديگر كه وقت كافي داريد حدودا نيم ساعت را به دويدن اختصاص دهيد. با اين حال، اگر پيش از حامله شدن تجربه اين ورزش را نداشته ايد، اين فعاليت احتمالا نمي تواند گزينه مناسبي براي شما باشد. در دوران حاملگي، بدن شما ميزان بيشتري از هورمون ريلكسين را ترشح مي كند، كه مفاصل شما را شل كرده و احتمال مصدوميت را در شما افزايش مي دهد. پس اگر يك دونده حرفه اي نيستيد، بهتر است حداقل تا زمان زايمان، از اين كار صرف نظر كنيد. بارداري دوران مناسبي براي شروع اين فعاليت نيست و بهتر است به پياده روي يا فعاليتهاي ديگري كه براي خانمهاي حامله ايمن و بي خطر است بپردازيد. دويدن فشار زيادي بر لگن شما وارد مي كند، پس انجام تمرينهاي لگني را در حين دويدن فراموش نكنيد: انجام اين تمرينها تنها چند دقيقه قبل و بعد از دويدن، كافي نخواهد بود.

شنا كردن جريان خون را بهبود مي بخشد، كشيدگي طبيعي و توان ماهيچه ها را افزايش مي دهد، و استقامت عضلات را به ارمغان مي آورد. اما دليل اصلي پيشنهاد شنا به عنوان ورزش براي دوران حاملگي آن است كه در حين شنا، شما كه افزايش وزن دوران بارداري را تحمل مي كنيد در هنگام ورزش احساس بي وزني مي كنيد و از طرف ديگر مي توان گفت كه تقريبا احتمال صدمه و جراحت در اين ورزش وجود ندارد. وقتي كه در حالت شناور در آب قرار داريد، احساس مي كنيد كه هيچ اضافه وزني نداريد. بعلاوه، شنا موجب مي شد كه عضلات نيز قدرت و وضعيت بهتري پيدا كنند.

از آنجا كه ورزش مي تواند موجب افزايش كشيدگي طبيعي عضلات، قدرت و استقامت آنها شود، در نتيجه مي تواند به تحمل اضافه وزن دوران بارداري كمك كند، مادر را براي فشار زايمان آماده سازد و پس از زايمان بازگشت بدن مادر را به حالت طبيعي آسانتر كند. همچنين فعاليت دوران حاملگي مي تواند مشكلات فيزيكي ناشي از درد پشت و كمر، يبوست، خستگي و كوفتگي بدن، و تورمهاي موضعي را كاهش دهد؛ خلق و خوي شما را بهتر كند؛ و حتي مي تواند به شما كمك كند تا خواب بهتري داشته باشيد.

كاهش وزن بدن پس از زايمان فشار زيادي به بدن وارد مي كند. كم شدن 3 تا 4 كيلوگرم وزن جنين، 450 تا 900 گرم وزن جفت و حداقل 450 گرم وزن آب و مايع آمنيوتيك باعث كاهش حدود 5/5 كيلوگرم از وزن بدن دراكثر خانم ها مي شود كه خود تعادل فيزيكي بدن را بهم مي زند.
درطول دوران بارداري سلول هاي بدن مقدار زيادي آب در خود نگه مي دارند كه پس از زايمان اين ميزان آب اضافي به شكل عرق و ادرار از بدن دفع مي گردد. پس از زايمان تعريق شدت مي يابد. حجم ادرار نيز به نحو شگرفي افزايش مي يابد و به دو برابر ميزان عادي مي رسد. دراين زمان بعلت آنكه جدار مثانه كش آمده است قادر نيست بخوبي ادرار را تخليه كند و بنابراين همواره احساس پري مثانه به مادر دست مي دهد.

پس از سزارين شما نيز مثل هر مادر ديگري با در آغوش گرفتن فرزندتان احساس سرخوشي و در عين حال خستگي خواهيد داشت. ولي در عين حال زخمي هم بر روي شكم داريد. به هر حال شما در دوره نقاهت پس از يك جراحي شكمي بزرگ هستيد. بطور معمول بيماراني كه تحت جراحي سزارين قرار گرفته اند 1 تا 2 روز بعد از جراحي در بيمارستان مي مانند. معمولا نيازي به آنتي بيوتيك نداريد مگر اينكه برايتان تجويز شده باشد. پس از مرخص شدن مي توانيد حمام كنيد. نيازي به پانسمان مجدد در محل برش نداريد، كافي است محل را خشك نگه داريد.

حداقل 60 تا 80 درصد مادران پس از زايمان دچار گرفتگي خلق " "Baby Blues مي شوند كه نوعي افسردگي خفيف است و چند روز تا يك هفته پس از زايمان ادامه مي يابد ولي هيچگاه بيش از 2 هفته طول نمي كشد. مادراني كه دچار اين ناراحتي مي شوند ممكن است زياد گريه كنند و مضطرب و تحريك شده به نظر برسند و يا حتي قادر به خوابيدن نباشند. اكثراً پس از كمي استراحت و هنگاميكه اطرافيان آنها را در نگهداري از نوزاد ياري دهند و يا حتي پس از يك گريۀ طولاني متعاقب استرس و هيجان زايمان، احساس بهتري خواهند داشت.